Toelichting op het jaarverslag

Richt Loorbach & Arjan Huiting, Hulotech

Onze stakeholders en materialiteit

Onze stakeholders

Met dit jaarverslag informeren we onze stakeholders over onze prestaties in het afgelopen jaar. De NOM definieert haar stakeholders als de partijen die deel uitmaken van de waardeketens en de partijen waarvoor de toegevoegde waarde van de NOM van belang is. Hieronder vallen aandeelhouders en subsidieverstrekkers, lokale overheden en overheden als opdrachtgever, ondernemingen in de regio, werknemers, leveranciers, kennisinstellingen, niet-gouvernementele organisaties en burgers in de regio.

Voor het identificeren en selecteren van stakeholders gaat de NOM uit van haar waardeketen (zie Waardecreatiemodel). In het waardecreatiemodel is zichtbaar hoe de toegevoegde waarde van de drie afdelingen van de NOM (Finance, FDI en BD) tot stand komt en welke middelen en partijen daarbij betrokken zijn. De NOM is afhankelijk van haar aandeelhouders, subsidieverstrekkers en opdrachtgevers. De belangrijkste taak van de NOM is het aan elkaar verbinden van de partijen. Zowel financiers als de betrokken partijen merkt de NOM aan als stakeholder.

Met drie provincies als opdrachtgever van NOM FSN voor fondsbeheer, onderscheidt de NOM “overheden als opdrachtgever” als noemenswaardige stakeholders. Hieronder vallen ook de gemeenten als opdrachtgever van NOM FDI voor het genereren van leads voor acquisitie.

De directeur en het management zijn in wisselende samenstelling gesprekspartner in de formele en informele overleggen met aandeelhouders, subsidieverstrekkers en lokale overheden. Daarnaast zijn zij regelmatig in gesprek met werknemers, ondernemingen in de regio en de kennisinstellingen. De uitkomsten van de dialogen zijn belangrijke input voor het aanscherpen van ons beleid en onze strategie. Onderstaande tabel geeft inzicht in de belangrijkste stakeholdergroepen en hun verwachtingen ten aanzien van de NOM.

Stakeholder Verwachtingen van de stakeholder Ambitie van de NOM
Ondernemingen in de regio - De NOM als financier - Financieren van innoverende en groeiende bedrijven
  - De NOM als kennispartner - Schakel tussen regio en buitenland
    - Kennisbank zijn voor ondernemingen
  - De NOM als schakel tussen instellingen - Ondernemingen verbinden via netwerk
    - Benaderbaar zijn voor huidige en potentiële partners
Aandeelhouder / subsidieverstrekker - Revolverendheid fonds - Het fonds in stand houden
  - Uitvoering regionaal beleid - Doelen NOM behalen, gemeten in prestatie-indicatoren
  - Aansluiting rijksbeleid - Activitieten in lijn brengen met beleidsagenda's
  - Informatieverstrekking rol NOM - Draagvlak en betrokkenheid van Provinciale Statenleden
Lokale overheden -Financieren van innoverende en groeiende bedrijven -Financieren van innoverende en groeiende bedrijven
  -Uitvoering regionaal beleid  
  - Bedrijven begeleiden bij vestiging in regio  
Overheid als opdrachtgever - Adequaat en professioneel beheer van provinciale fondsen. - Financiering voor een zo breed mogelijke doelgroep beschikbaar maken op een professionele en bedrijfseconomische verantwoorde wijze.
  - Volgens doelstelling van het specifieke fonds investeringen realiseren. - Succes maken van het fonds d.m.v. maximale benutting met een maximaal revolverend effect.
  - Zorgen voor bekendheid van het fonds in de provincie bij ondernemers en financiers.  
  - Leads genereren voor acquisitie van buitenlandse bedrijven - Actief leads genereren voor acquisitie t.b.v. vestiging in de regio
Ministerie van EZK - Uitwisseling informatie m.b.t. voortgang opdracht - Substantiële bijdrage aan inhoudelijke samenwerking op landelijk niveau.
  - Inhoudelijk overleg over intensivering samenwerking Ministerie en ROM's  
Werknemers - Gezonde inspirerende werkomgeving - Een goede werkgever zijn
    - Bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling van werknemers
  - Als NOM en als werknemer een bijdrage leveren aan Noord-Nederland - Samenwerkingen tussen verschillende afdelingen bevorderen

Tabel 9.1: Stakeholders en hun verwachtingen

Stakeholder Vraagstukken Reactie NOM
Ondernemingen in de regio Financiering zonder deelname in aandelenkapitaal Introductie aanvullende productvariant: de mezzaninelening
  Waarom niet investeren Overwegingen toelichten
  Financiering bij ontwikkeling van innovatieve ideeën tot vermarktbaar product Onderzoek uitvoeren en investeren in aantrekkelijkheid Noordelijke regio
  Inpassing ondernemingen in de supply chain, beschikbare technologieën In contact brengen kennisinstellingen en/of bedrijven met deze technologieën
Aandeelhouder /
subsidieverstrekker
Waarom niet investeren Overwegingen toelichten
  Staatssteun voorkomen Toetsen nieuwe producten aan staatssteunregels en toetsen rentepercentages
  Terugdringen algemene subsidie en beëindiging kruisfinanciering Project gefinancierd werken (bijv. Greenlincs)
  Financiering bredere doelgroep dan o.b.v. aandeelhoudersinstructie Beheer provinciale fondsen
  Eerlijke campagnes  
  Dividenduitkering Dividenduitkering aan het Rijk
  Toekomstbestendige uitvoeringsorganisatie voor regionaal beleid Akkoord op rol NOM bij uitvoering regionaal economisch beleid
Lokale overheden Waarom niet investeren Toelichten overwegingen
  Onduidelijke acquisitiestructuur in Noord-Nederland Acquisitieafspraken met gemeenten
Overheden als opdrachtgever Geen specifieke vraagstukken anders dan voortgang en strategie Informeren via voortgangsrapportages per kwartaal en eindejaar
Medewerkers Zekerheid over werkgelegenheid In gesprek blijven met aandeelhouders / subsidieverstrekkers en lokale overheden over uitvoering regionaal economisch beleid
    Werknemers betrekken en informeren over de ontwikkelingen

Tabel 9.2: Stakeholderdialoog in 2018

Materialiteit

Om te bepalen welke onderwerpen voor het jaarverslag van de NOM het meest belangrijk zijn hebben we in 2017 een materialiteitsanalyse uitgevoerd. Externe stakeholders van de NOM zijn via een survey gevraagd om de mate van relevantie van maatschappelijke aspecten aan te geven. Deze relevantie is afgezet tegen de mate van impact die de NOM als organisatie heeft op deze onderwerpen. De directie is bij dit proces betrokken geweest en heeft de materiële onderwerpen schriftelijk gevalideerd. De resultaten zijn geplot in de materialiteitsmatrix en worden jaarlijks intern opnieuw getoetst (figuur 9.1).

Figuur 9.1: Materialiteitsmatrix Figuur 9.1: Materialiteitsmatrix

Over de meeste materiële thema’s rapporteren we jaarlijks onze resultaten en doelstellingen. De definities van de thema’s en de reikwijdte van de impact staat in de tabel hieronder beschreven.

Materieel thema Definitie Waar ligt de impact
Economische groei Het versterken van economische groei- en innovatiekracht in Noord-Nederland NOM, klanten, maatschappij
Risico-bereidheid Het lenen van kapitaal aan ondernemers die nog geen bewezen track-record hebben NOM
Klantvraag centraal Door de klantvraag te begrijpen en actief mee te denken met ondernemers vergroten we onze impact Klanten, maatschappij
Inclusieve financiering Ondernemers kansen bieden die ze bij andere financiers minder snel zouden krijgen Klanten
Sociale waarde van onze producten en diensten Door onze activiteiten dragen we bij aan het behoud en creatie van banen Klanten, maatschappij

Tabel 9.3: Materiële thema's en definities

Hoe wij sturen op onze materiële thema's

De onderwerpen rechtsboven in de matrix komen uitgebreid aan bod in ons jaarverslag. Hieronder volgt per cluster materiële onderwerpen wat het onderwerp voor de NOM betekent en hoe we hier een maatschappelijke bijdrage aan leveren.

Economische groei

De NOM heeft als primaire functie het versterken van de economische groei- en innovatiekracht van Noord-Nederland. Namens de aandeelhouders (het Ministerie van Economische Zaken & Klimaat en de provincies Groningen, Drenthe en Fryslân) heeft de NOM de afgelopen decennia deze taak uitgevoerd. Economische groei wordt gerealiseerd door de drie afdelingen, Finance, FDI en BD. Door in te zetten op financieringen, acquisitie, behoud en innovatie voert de NOM haar functie zo effectief mogelijk uit en creëert daarmee duurzame economische waarde voor zijn stakeholders en de maatschappij. Uiteraard doen we met het realiseren van toenemende bedrijvigheid indirect ook een groter beroep op grond- en hulpstoffen. Door onze activiteiten neemt de ruimte- en energiebeslag bijvoorbeeld toe doordat meer bedrijven actief zullen zijn. Door in te zetten op economische groei- en innovatiekracht met betrekking tot maatschappelijke thema’s streven we ernaar een netto positieve impact te hebben op de maatschappij. Onze doelstellingen, acties en resultaten zijn terug te lezen in het Voorwoord van de directie en Kerntaken en realisatie in 2018.

Risicobereidheid

De NOM is een risicofinancier. Dat betekent dat we bijvoorbeeld kapitaal lenen aan ondernemers die nog geen bewezen track-record hebben, of een innovatie hebben ontwikkeld waarvan nog niet zeker is of deze rendeert. Het is daarom van groot belang voor de NOM om duidelijk te bepalen welke risico’s wij kunnen en durven nemen. De impact van onze risicobereidheid ligt voor een deel bij de ondernemer, maar grotendeels bij ons. Daarom beheersen wij dagelijks onze financiële risico’s door portfoliomanagement. Wij investeren met het oog op revolverendheid en onze aandeelhouders verwachten een bepaald rendement. Hoe wij dit doen staat toegelicht in Risicobeheersingsstrategie.

Klantvraag centraal

We stellen de vraag van de ondernemers centraal in onze dienstverlening en gaan hierbij verder dan het verstrekken van financieringen. We proberen onze impact zo groot mogelijk te maken door de klantvraag te begrijpen en actief mee te denken met de ondernemers. Samenwerking en betrokkenheid van onze medewerkers is uiterst belangrijk. We zien op dat vlak een steeds hechtere samenwerking over de grenzen van het eigen domein heen. Daarnaast hebben we hier organisatorisch vorm aan gegeven door te starten met financieringsadvies via Flinc. Zie ook het Voorwoord van de directie en Kerntaken en realisatie in 2018.

Inclusieve financiering

Met onze investeringen hebben we een sterke indirecte impact op de Noordelijke economie. Wij vinden het belangrijk om ondernemers kansen te bieden, kansen die ze bij andere financiers minder snel zouden krijgen. Wij investeren dan ook regelmatig in jonge, minder ervaren ondernemers en kijken altijd naar de kwaliteit van hun plannen. Zie Voorwoord van de directie, Hoe wij waarde creëren en Kerntaken en realisatie in 2018.

Sociale waarde van onze producten en diensten

De bijdrage die de NOM levert aan de maatschappij hangt samen met onze sociaaleconomische doelstelling. Via het uitvoeren van de kernprocessen financiering, acquisitie en behoud en innovatie, wordt een positieve maatschappelijke ontwikkeling nagestreefd voor de regio. Dit komt onder andere tot uitdrukking in de indicatoren gecreëerde/behouden arbeidsplaatsen, investeringen en innovatie impuls in de regio. Zie Voorwoord van de directie, Hoe wij waarde creëren en Kerntaken en realisatie in 2018.

Ketenverantwoordelijkheid

Als financiële dienstverlener ligt de ketenverantwoordelijkheid van de NOM vanuit haar strategische doelstellingen en kernactiviteiten voornamelijk in de regio, bij de bedrijven en projecten waarbij we betrokken zijn. Onze activiteiten dragen direct bij aan economische en sociale ontwikkeling en indirect aan duurzame ontwikkeling. De keten waar de NOM onderdeel van uitmaakt, loopt vanaf het MKB waar de NOM inkoopt tot en met het MKB waarin de NOM investeert, aan adviseert en mee samenwerkt in acquisitie- en innovatieprojecten. De NOM beoordeelt of het investeert in een bedrijf of deelneemt aan een project, maar neemt geen verantwoordelijkheid voor het duurzaamheidsbeleid van de participaties of deelnemers in een project. De NOM stelt beperkte voorwaarden aan het duurzaamheidsbeleid van partners bij investeringen en ontwikkelingsprojecten. Echter, veel van de organisaties waar wij mee werken, zijn inherent bezig met duurzaamheid in positieve zin, via innovatie van producten of diensten die maatschappelijke uitdagingen adresseren. Dit is ook het geval voor de clusterorganisaties waarmee wij werken. Een aantal type bedrijven, zoals bijvoorbeeld in de IT- sector, heeft vaak ook een aanzienlijke milieuvoetafdruk. In het geval van investering of acquisitie is dit doorgaans automatisch een onderwerp van gesprek, waarbij we samen zoeken naar oplossingen voor het vergroenen van de grote energiebehoefte.

Indien het de NOM bekend is dat bij potentiële participaties of partners in projecten sprake is van bijvoorbeeld schending van de mensenrechten, omkoping en corruptie, niet naleven van wet- en regelgeving of grote milieurisico’s, heeft dat tot gevolg dat de NOM niet zal investeren in het bedrijf of niet zal samenwerken in een project. Zodoende onderschrijft de NOM de ILO en OESO richtlijnen om haar verantwoordelijkheid te nemen in de keten.

Duurzaam inkoopbeleid

Als relatief kleine organisatie hebben de producten die wij inkopen geen materiële impact vanuit duurzaamheidsperspectief. Uiteraard probeert de NOM bij de inkoop van producten en diensten de principes van duurzaam inkopen maximaal toe te passen, maar gezien de beperkte rol als ketenpartner ten aanzien van leveranciers heeft de NOM geen formeel duurzaamheidsbeleid geformuleerd. In het inkoopproces zijn momenteel nog geen waarborgen ingebouwd om toeleveranciers met een verhoogd risicoprofiel te identificeren en er is niet vastgesteld hoe te handelen indien toeleveranciers zich niet houden aan interne of externe codes. Echter, is een dergelijk scenario tot nu toe nog niet voorgekomen.

Over dit verslag

Verslaggevingsbeleid en -richtlijnen

Door te rapporteren volgens de GRI Standards (optie: Core) brengen we met het jaarverslag focus aan en rapporteren we enkel over onderwerpen die voor interne en externe stakeholders van belang zijn. De NOM streeft ieder jaar naar het verbeteren van haar verslaggeving, passend bij de aard, risico's, en kansen van de organisatie. Het is onze ambitie om onze verslaggeving continu verder te ontwikkelen, waarbij wij duidelijk onze bredere maatschappelijke impact willen laten zien.

Onze verslaggeving wordt extern gewaardeerd. Zo beoordeelt het Ministerie van Economische Zaken & Klimaat de transparantie van verslaggeving via de Transparantiebenchmark. Met het jaarverslag over 2016 behaalde de NOM 178 van de 200 punten, waarmee we op de vijfde plek in de sector Dienstverlening staan. In 2017 is er geen score van de Transparantiebenchmark uitgebracht.

Afbakening van dit verslag

Bij het bepalen van de inhoud en de afbakening van het verslag hebben we ons gebaseerd op de wensen van de stakeholders via de Materialiteitsanalyse. Het jaarverslag heeft evenals de jaarrekening betrekking op de NOM en haar 100% dochterondernemingen. Het verslag gaat dus niet in op beleid en resultaten van onze participaties. Het gaat immers om minderheidsbelangen, waarop we beperkt invloed hebben. Niet-financiële data ten aanzien van acquisities en desinvesteringen zijn daarom niet opgenomen in het verslag.

Het jaarverslag wordt jaarlijks opgesteld uitgaande van een verslaggevingsperiode van een kalenderjaar. Het vorige verslag is op 23 april 2018 gepubliceerd en had betrekking op kalenderjaar 2017.

Dataverzameling en consolidatie

De gegevens voor het verslag worden centraal verzameld en geconsolideerd. Hieronder zijn voor de belangrijkste niet-financiële prestatie-indicatoren de definities gepresenteerd.

De prestatie-indicator investeringen wordt bepaald op basis van de feitelijke uitstroom van middelen. Maandelijks wordt over het investeringsniveau gerapporteerd door de afdeling Finance in samenwerking met FSN en per kwartaal wordt dit afgestemd met de administratie. De prestatie-indicatoren investeringen en gecreëerde arbeidsplaatsen in de regio worden bepaald aan de hand van opgaven door de portefeuillebedrijven en confirmation letters van de betreffende ondernemingen. Daarmee verklaren de bedrijven dat zij onder andere door samenwerking met de NOM in de regio hebben geïnvesteerd en arbeidsplaatsen hebben gecreëerd. Er wordt uitgegaan van een tijdspanne van drie jaar. De data worden gedurende het boekjaar verzameld. Prestaties die niet verifieerbaar zijn of waarvan geen confirmation letters zijn ontvangen worden niet meegenomen in de resultaten van dit jaar, maar zullen worden toegevoegd in het volgende jaarverslag.

De prestatie-indicator innovatie-impuls geeft inzicht in de totale projectkosten van gefinancierde projecten en is gebaseerd op projectvoorstellen, subsidiebeschikkingen of confirmation letters van betrokken partijen. De data worden na afloop van het boekjaar verzameld.

De dataverzameling met betrekking tot de andere niet-financiële aspecten waarover gerapporteerd wordt, vindt jaarlijks na afloop van het boekjaar plaats.

Verificatie niet-financiële informatie

De niet-financiële resultaten worden gedurende het jaar door de intern aangewezen functionarissen gemonitord en bijgehouden. Deze data zijn vooralsnog geen onderdeel van externe verificatie en de NOM heeft zich nog geen doel gesteld om dit in de komende verslaggevingsperiodes te laten doen.