Voorwoord van de Directie

Ondernemingen doen groeien

Met een goed verankerde strategie en een gevulde pijplijn hebben we in 2018 onze voorgenomen oogst kunnen realiseren. Een groot aantal leads dat eind 2017 in ontwikkeling was voor financiering, vestiging, uitbreiding, innovatie en combinaties daarvan, hebben we afgelopen jaar tot realisatie weten te brengen.

Over de hele breedte van de organisatie laten we goede resultaten zien. Zo zijn de meeste doelstellingen behaald waarmee we een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de realisatie van een robuuste economie in Noord-Nederland. De mensen van Foreign Direct Investment (FDI) hebben succesvol aan 9 projecten gewerkt met (buitenlandse) bedrijven die uiteindelijk hebben besloten zich te vestigen of uit te breiden in Noord-Nederland. Onze business developers hebben een ondersteunende rol gespeeld in 13 nieuwe projecten met 20 bedrijven waarin innovatieve producten en diensten zullen worden ontwikkeld. Via onze eigen fondsen en de fondsen bij ons in beheer hebben we ruim € 20 miljoen, een recordbedrag, kunnen investeren in kansrijke MKB ondernemingen. We hebben onze eigen manier van werken verder geoptimaliseerd en kunnen trots vermelden dat we acht nieuwe collega’s hebben verwelkomd. Stuk voor stuk zijn dit signalen van erkenning voor onze rol in Noord-Nederland. Uiteraard helpt het dat de Nederlandse economie in 2018 flink aantrok en hiermee ook de bereidwilligheid van investeerders om te investeren.

Alles bij elkaar hebben wij meegewerkt aan 74 businesscases waarbij 81 ondernemingen betrokken waren. Die businesscases leiden samen tot 512 nieuwe arbeidsplaatsen en ruim € 781 miljoen aan investeringen.

Resultaten in 2018

Door middel van onze investeringen en het acquireren en begeleiden van ondernemingen dragen we bij aan de realisatie van arbeidsplaatsen en verdere economische ontwikkeling in Noord-Nederland. De NOM fondsen (eigen en door ons beheerd), Foreign Direct Investment, Business Development (BD) en Flinc vormen daarvoor de samenstellende delen van de dienstverlening van de NOM.

Zoald de kerncijfertabel laat zien heeft FDI met de acquisitieactiviteiten haar doelstellingen ruimschoots behaald. De investering van Google in de uitbreiding van haar datacenter in de Groningse Eemshaven leverde een belangrijke bijdrage. Dit type investering brengt een impuls aan Noord-Nederland, zowel direct in de vorm van lokale werkgelegenheid als indirect via regionale toeleveranciers. Daarnaast is het een stimulans voor andere bedrijven om te investeren of zich te vestigen in Noord-Nederland.

Het investeringsbedrag in innovatieve projecten waarbij de mensen van BD bij betrokken waren is ook hoger dan de doelstelling. Het is wel lager dan de realisatie van de afgelopen jaren. De hoge investeringsbedragen van de afgelopen jaren werden mede veroorzaakt door een aantal grote projecten. In het afgelopen jaar zijn geen grote projecten gerealiseerd. Er zit wel een aantal in de pijplijn waardoor de verwachting is de het resultaat in 2019 hoger zal liggen.

Flinc is erin geslaagd 14, met name startende, ondernemingen aan financiering te helpen. Hiermee heeft Flinc, de verbindende factor tussen innovatief ondernemerschap en financieringsmogelijkheden in Noord-Nederland, haar doelstellingen  ruimschoots behaald. Mooie resultaten voor Noord Nederland!

Via de NOM Fondsen is afgelopen jaar met name geïnvesteerd in de topsectoren High Tech, Creatieve Industrie en Life Sciences & Health. Er is een mooie groei in het financieringsniveau ten opzichte van vorig jaar behaald. Deze groei is het resultaat van de steeds grotere omvang van onze investeringen en een toename van het aantal nieuwe financieringen en de uitbreidingen van bestaande leningen. Niet alleen de eigen fondsen hebben goed gepresteerd, ook de door de NOM beheerde fondsen (FOM, MKB Fonds, IFG, GROEIfonds en IFNN) hebben een mooi jaar achter de rug.  Een noemenswaardig feit is dat we in 2018 afscheid hebben genomen van Prins Dokkum, één van de eerste (en met 42 jaar de oudste) deelneming van de NOM. Het bedrijf is, nadat in de afgelopen jaren alle activiteiten zijn gestopt of verkocht, geliquideerd.

Tegenover successen die we in 2018 hebben geboekt staan ook minder succesvolle ontwikkelingen. Het in 2017 opgezette project Connectivity North bleek in het voorjaar van 2018 niet het gewenste resultaat op te leveren. Het project beoogde nieuwe businesscases te ontwikkelen rondom ‘intelligente systemen’. Het aantal kansrijke businesscases was onvoldoende om het project te doen laten slagen en we hebben om die reden het project beëindigd.

Resultaat Realisatie 2017 Realisatie 2018 Doel 2018
Groei & Innovatie      
FDI: investeringen € 121,7 mln € 617 mln € 100 mln
BD: Investeringen in innovatie (gefinancierde projecten) € 15,5 mln € 6,5 mln € 6 mln
F: investeringen € 8,1 mln € 9,7 mln € 8 - 12 mln
F: investeringen vanuit fondsen derden € 8,0 mln € 11,1 mln -
Flinc Startups: directe en indirecte investeringen € 2,7 mln € 4,5 mln € 3,0 mln
Flinc MKB: directe en indirecte investeringen - € 0,2 mln € 0,8 mln
Werkgelegenheid      
FDI: arbeidsplaatsen 256 917 300
BD: arbeidsplaatsen 10 22 -
F: aantal FTE bij NOM-deelnemingen* 2.540 2.247 -
Flinc Startups: aantal arbeidsplaatsen (potentieel) 178 144 100
Flinc MKB: aantal arbeidsplaatsen (potentieel) - 8 15
       
* vanaf 2018 weergegeven in FTE i.p.v. arbeidsplaatsen      

Tabel 1.1. Kerncijfertabel

Van financiële vraagbaak naar impactregisseur

De verankering van onze strategie werpt zijn vruchten af. In onze regie- en adviesrol worden we steeds meer erkend. Vanuit deze rol kunnen we ondernemers met een vraag die wij niet kunnen beantwoorden, steeds beter begeleiden naar de juiste kennis- of financiële instelling. Met onze know-how van het financieringslandschap aan de ene kant en de ondernemingen en hun vragen aan de andere kant, zijn wij bij uitstek de partij om deze regierol in te vullen. Onze proactieve aanpak om ondernemers naar kennis- of financiële instellingen te begeleiden begint zijn vruchten af te werpen en leidt nu al tot beter gebruik van elkaars netwerk en kennis. Ook vanuit specifieke financieringsvragen bij onze fondsen en het beheer van bestaande portefeuillebedrijven neemt de regie- en beheerrol met intensiteit toe, een rol die we graag en met kwaliteit vervullen.

En we zien kansen voor verdere verbetering in deze rol. Een betere intake van iedere klant zorgt ervoor dat we al in een vroeg stadium de uitdaging van de ondernemer begrijpen. Door kennisuitwisseling en het delen van elkaars netwerk kunnen we hen effectiever helpen.

Afgelopen jaar hebben we onverminderd ingezet op het optimaliseren van de interne samenwerking om zo de ‘klantreis’ soepeler te laten verlopen. Alle medewerkers hebben dit jaar meegedaan aan een competentiemeting. Hiermee krijgen we meer zicht op elkaars talenten en hoe we die het best in kunnen zetten, bijvoorbeeld door gerichter teams samen te stellen. Zo is de klant beter geholpen en krijgen medewerkers de kans om die competenties te ontwikkelen waar ze goed in zijn en plezier uit halen.

Maatschappelijke impact

Door kansrijke bedrijven te ondersteunen met financiering en het maken van plannen voor groei en innovatie draagt de NOM bij aan brede maatschappelijke impact in Noord-Nederland. Economische groei wordt gestimuleerd en banen worden gecreëerd en behouden. Maar onze maatschappelijk impact is breder. We zien de populariteit van ondernemingen die zich richten op thema’s als circulaire economie en duurzaamheid op meerdere vlakken toenemen. We investeren in bedrijven en innovatieprojecten die actief zijn in de topsectoren.  Met onze focus op thema's in de topsectoren High Tech Systemen & Materialen, Water & Maritiem, Agri & Food, Chemie, Energie en Life Sciences & Health realiseren we maatschappelijke impact en dragen we bij aan de realisatie van de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties (VN).

Een voorbeeld is het samenwerkingsverband dat we gezamenlijk in de chemische industrie in Noord-Nederland hebben opgezet. Alhoewel de chemische industrie belastend is voor het milieu, bezit zij veel kennis over thema’s die verduurzaming kunnen accelereren. Denk aan duurzame energie, biobased grondstoffen, slimme processen, ketenvorming en hergebruik. Door slim in te zetten op samenwerking in het chemische cluster Chemport in Delfzijl en Emmen, ontsluiten wij die krachten. Zo ontstaat een groen ecosysteem voor ondernemingen.

Financieel resultaat

De NOM heeft het jaar af kunnen sluiten met een positief resultaat van 662 duizend Euro. Het is voor de NOM belangrijk om langjarig een positief financieel resultaat te behalen. Voor een investeringsmaatschappij is het financiële resultaat (naast rente en dividend inkomsten) in het algemeen in hoge mate afhankelijk van het realiseren van exits: het verkopen van belangen die we in ondernemingen hebben. Op welke momenten deze exits zich voor doen is ongewis. Van de NOM wordt verwacht dat zij risicovol financiert. Juist het ontwikkelen van, en investeren in, innovaties gaat gepaard met schommelingen in het financieel resultaat.

Blik vooruit

Voor 2019 zijn de vooruitzichten positief dankzij de pijplijn die we goed gevuld hebben weten te houden. We merken dat niet alleen het aantal business cases, maar ook de omvang daarvan stijgt. Voor 2019 hebben we het plan de fondsen lichtelijk te herstructureren, waarbij onder andere de mogelijkheid tot samenvoeging van de verschillende IC's van de fondsen wordt uitgezocht. De overheid en onze aandeelhouders hebben de wens om ontwikkeling gericht op maatschappelijke uitdagingen uit te voeren en daar coalities voor te ontwikkelen. Samenwerken binnen coalities loont, omdat ondernemers, overheden en kennisinstellingen zowel fysiek als intellectueel dicht in elkaars buurt opereren.

Wij willen onszelf nog zichtbaarder neerzetten om ondernemers bewust te maken van de oplossingen die we hen kunnen bieden. Op die manier kunnen we onze maatschappelijke impact vergroten.

S. Jansen, directeur